Yazar: Yıldız ARSLAN*

E- Yaklaşım / Ocak 2009 / Sayı: 193

1. GİRİŞ

 İşletmeler finansman ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla gerek yurt içinden gerekse yurt dışından banka veya benzeri finans kuruluşlarından ya da bunların dışında kalan kuruluşlardan borçlanma yoluna gidebilmektedirler.

Biz de makalemizde bu tür borçlanmalara ilişkin ortaya çıkan faiz faturalarının KDV ve stopaj karşınındaki durumunu inceleyeceğiz.

2. YURTDIŞINDA Kİ BANKA VEYA BENZERİ FİNANS KURULUŞLARINDAN GELEN FAİZ FATURALARI

 2.1. Stopaj açısından

 KVK 30/7-b maddesinde;“Yurtdışındaki finans kuruluşlarından temin edilen borçlanmalara ilişkin ana para, faiz ve kâr payı ödemeleri ile sigorta ve reasürans ödemeleri üzerinden bu fıkra uyarınca vergi kesintisi yapılmaz.” denilmiştir. Ayrıca, 20.12.2006 tarih ve 2006/11447 Sayılı Kararnamenin Eki Kararın (2)’nci maddesinin (e) bendine göre;

(i)-Yabancı devletler, uluslararası kurumlar veya yabancı banka ve kurumlardan alınan her türlü krediler için ödenecek faizlerden (katılım bankalarının kendi usullerine göre yurt dışından sağladıkları fonlar ve benzeri kaynaklar için ödedikleri kar payları dahil) yapılacak tevkifat oranı %0,

(ii)- Diğerlerinden %10

oranında vergi kesintisi yapılacağı belirtilmiştir.

 Dolayısıyla yurtdışında ki banka veya benzeri finans kuruluşundan gelen faiz faturaları için stopaj hesaplanmayacaktır.

2.2. KDV açısından

 KDVK’nun 17/4-e maddesinde; banka ve sigorta muameleleri vergisi kapsamına giren işlemler ve tali acenteler dâhil sigorta acente ve prodüktörlerinin sigorta muamelelerine ilişkin işlemleri ile Kurumlar Vergisi Kanununun 7 nci maddesinin (24) numaralı bendinde belirtilen kurumların kredi teminatı sağlama işlemlerinin katma değer vergisinden istisna olduğu hükme bağlanmıştır.

46 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği’nin “A – Yurt Dışından Temin Edilen Kredilerin Katma Değer Vergisi Karşısındaki Durumu” başlıklı bölümünde; Banka ve sigorta muameleleri vergisine tabi tutulan kredi işlemleri ile aynı mahiyetteki kredi işlemlerini yapan, ancak Türkiye'de banka ve sigorta muameleleri vergisi yükümlülükleri öngörülmemiş olan yabancı banka ve diğer kuruluşların bu işlemlerinin katma değer vergisi karşısındaki durumu açıklanmış olup, yurt dışı kredi işlemlerinin Kanunun 17/4-e maddesi hükmü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ve bu kapsamdaki işlemler nedeniyle ödenen faiz, komisyon ve bunlara ilişkin kur farklarının katma değer vergisine tabi olmadığı belirtilmiştir.

Dolayısıyla yurtdışında ki banka veya benzeri finans kuruluşundan gelen faiz faturaları için KDV hesaplanmayacaktır.

 Örnek: Y A.Ş. yurt dışındaki X Bankasından 100.000,00 Euro tutarında kredi almıştır. Bankanın gönderdiği ödeme planında 1. Aya ilişkin 2.000,00 Euro Anapara+ 1.000 Euro kredi faiz tutarı hesaplanmıştır. Konuya ilişkin muhasebe kayıtları aşağıdaki gibi olacaktır;

3. BANKA VEYA BENZERİ FİNANS KURUMU DIŞINDAKİ FİRMALARDAN GELEN FAİZ FATURALARI

 3.1. Stopaj açısından

 KVK ‘nun 30. maddesinde yalnızca banka veya benzeri finans kurumlarından alınan borçlara ilişkin faizlere stopaj yapılmayacağı belirtildiğinden bunun dışındaki kurumlardan alınan borçlara ilişkin faizlere varsa Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları (ÇVÖA)’nı da dikkate alarak stopaj hesaplanacaktır.

 3.2. KDV açısından

 KDVK ‘nun 17/4-e maddesinde yalnızca banka veya benzeri finans kurumlarından alınan borçlara ilişkin faizlere KDV hesaplanmayacağı belirtildiğinden bunun dışındaki kurumlardan alınan borçlara ilişkin faizlere sorumlu sıfatıyla KDV hesaplanacaktır.

Örnek: Fransa’daki banka veya benzeri finans kurumu olmayan bir (ilişkisiz kişi kapsamında)  firmadan daha önce almış olduğumuz borca ilişkin 1.000 YTL karşılığı faiz faturası gelmiştir. (Fransa ile olan ÇVÖA’na göre faizler için stopaj oranı %10’dur). Konuya ilişkin muhasebe kayıtları aşağıdaki gibi olacaktır;

 Öncelikle 1.000 YTL stopaj oranı üzerinden brüte götürülecektir; 

1000 / 0,9 = 1.111,11 YTL (brüt tutarı)

1111,11 x 0,1 = 111,11 YTL (hesaplanan stopaj)

 Daha sonra, brüt tutar üzerinden KDV hesaplanacaktır; 

1.111,11 x 0,18 = 199,99 YTL (sorumlu sıfatıyla beyan edilecek KDV tutarı)

4. DAMGA VERGİSİ İSTİSNASI

 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na ekli (2) sayılı tablonun "VI.Ticari ve medeni işlerle ilgili kağıtlar" başlıklı bölümünün (23) numaralı fıkrasında bankalar, yurtdışı kredi kuruluşları ve uluslararası kurumlarca kullandırılacak kredilerin temini ve geri ödenmesi amacıyla düzenlenecek kağıtlar ile bu kağıtlar üzerine konulacak şerhlerin (kredilerin kullanımları hariç) damga vergisinden istisna olduğu belirtilmiştir. 

Diğer taraftan, aynı konuyla ilgili olarak 13.01.2004 tarihinde yayımlanan Damga Vergisi Sirküleri/4'de, kullandırılacak bu kredilerde damga vergisi istisnasının ne şekilde uygulanacağı açıklanmış ve “488 sayılı Kanuna ekli (2) sayılı tablonun (23) numaralı fıkrasında yapılan değişiklik ile ihracat kredisi, yatırım kredisi, konut kredisi ve benzeri herhangi bir kredi ayırımına gidilmeksizin, bankalar, yurt dışı kredi kuruluşları ve uluslararası kurumlarca kullandırılan tüm krediler ile ilgili düzenlenen kağıtlar ve bu kağıtlar üzerine konulan şerhler istisna kapsamına alınmıştır. Ancak, bu kredilerin kullanımları istisna kapsamında değildir.

 Ayrıca, 30.01.2004 tarihli Damga Vergisi Sirküleri/6'da, 488 sayılı Kanuna ekli (2) sayılı tablonun "IV.Ticari ve medeni işlerle ilgili kağıtlar" başlıklı bölümünün 5035 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi ile değişik (23) numaralı fıkrasının sonunda yer alan "Kredilerin kullanımları hariç" ifadesinden, kredinin temin edilmesinden sonra değişik amaçlarla kullanılması sırasında bu tutarın kullanımı ile bağlantılı olarak düzenlenmesi muhtemel kağıtları kavrayacağı ifade edilmektedir.

  06.07.2007 tarihli Damga Vergisi Sirküleri/18'de ise istisna kapsamında kullandırılan kredinin teminatına ilişkin olarak düzenlenen kağıtlar ile bu amaçla yapılan işlemlere,
  - Münhasıran kullandırılan krediye ilişkin olması kaydıyla,

- Kullanılan kredi miktarı ile teminat tutarı karşılaştırılmaksızın teminat tutarının tamamı üzerinden,

istisnanın uygulanması gerektiği belirtilmiştir.
 

5. SONUÇ

 İşletmelere borç veren kuruluşların, yurt dışında ki banka veya benzeri finans kurumu dışında olması halinde yurt dışından gelen borca ilişkin faiz faturalarında borç alan işletmeler açısından sorumlu sıfatıyla KDV ve kurum stopajı yükümlülüğü doğmaktadır. Kurum stopajı yapılırken stopaja oranı,  varsa çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları (ÇVÖA) dikkate alınarak hesaplanmalıdır.

Faturaların yurtdışındaki banka veya benzeri finans kuruluşlarından gelmesi halinde ise kurum stopajı ve KDV hesaplanmayacaktır.

(*) Mazars / Denge SMMM A.Ş.